Immanuël - God is met ons

Vorige week schreef ik over een moreel kompas in de coronacrisis. Dat was aan de hand van de tien geboden die God aan ons heeft gegeven. Maar er is nog een elfde gebod. Jezus gaf zijn volgelingen een nieuw gebod: dat zijn volgelingen elkaar lief zouden hebben (Johannes 13:34). We moeten niet de meeste willen zijn, maar moeten nederig worden als een kind (Matt. 18:4). Dat is misschien moeilijk nu iedereen een andere mening heeft, maar des te belangrijker: accepteer elkaar en heb elkaar lief. Bid voor elkaar. Blijf elkaar opzoeken, want samen Gods aangezicht zoeken en Hem prijzen is ons leven. De hoofdzaak in deze tijd is niet de coronacrisis, of hoe je daarover denkt. Het gaat in ons leven om het uitzien naar Gods Koninkrijk. De omstandigheden en de vragen van onze tijd moeten ons daar niet van afhouden, maar juist toe aansporen. Een soortgelijke situatie las ik in de profetie van Jesaja (Jesaja 8). Mensen maakten allerlei voorspellingen en plannen, maar Gods plan was totaal anders dan zij hadden voorzien.

"Loop te hoop — en word verpletterd; (...)
omgord u — en word verpletterd,
omgord u en word verpletterd!
Beraam een plan — het zal verijdeld worden!
Spreek een woord — het zal niet tot stand komen!"

We moeten niet op menselijke plannen vertrouwen maar ons vertrouwen moet dag in dag uit hierin zijn: dat God met ons is. Dat betekent de naam "Immanuël", de naam van Jezus. Die naam is ons ook vandaag tot troost. We moeten niet bang en angstig zijn voor wat er om ons heen gebeurt, maar alleen de Koning van hemel en aarde dienen en Hem alleen vrezen. Hij is voor ons de enige toevlucht. Wie niet op Hem leert vertrouwen heeft geen dageraad!

"U mag geen samenzwering noemen
alles wat dit volk een samenzwering noemt;
en waar zij voor bevreesd zijn,
daarvoor mag u niet bevreesd zijn en niet schrikken.

De HEERE van de legermachten, Hem moet u heilig achten;
Hij is uw vrees en Hij is uw verschrikking.
Hij zal tot een heiligdom voor u zijn,
tot een steen des aanstoots,
en tot een rots waarover men struikelt
voor de beide huizen van Israël,
tot een strik en een val voor de inwoners van Jeruzalem.
Velen onder hen zullen struikelen,
vallen
en gebroken worden,
verstrikt raken en gevangen worden. (...)

Terug naar de wet en het getuigenis! Als zij niet overeenkomstig dit woord spreken, zal er voor hen geen dageraad zijn.
Men zal er terneergedrukt en hongerig rondtrekken. Wanneer het gebeurt dat men hongerlijdt, zal men uitbarsten in woede, en zijn koning en zijn God vervloeken. Of men de blik nu naar boven richt, of naar de aarde kijkt, zie, er zal benauwdheid en duisternis zijn, angstaanjagende donkerheid. En men zal voortgedreven worden, het donker in."

Als we op onze overheid of op onszelf blijven vertrouwen en niet terugkeren tot God, blijft er niets anders over dan duisternis. Laten we tot God en Zijn Licht terugkeren en erkennen dat we Hem nodig hebben. Hij wacht met open armen op ons.

Tien geboden van deze crisis

De coronapandemie en de maatregelen van de overheid zorgen voor heel wat meningen over wat goed is en wat niet. Hoe kun je als christen in deze tijd het kompas van Gods Woord gebruiken? Hierbij een poging om de morele wet van de tien geboden toe te passen op de coronacrisis.

1. Ik ben Jehova, uw God, die u uit het land van dood en slavernij bevrijd heb. U zult geen andere goden voor Mij hebben. Laten we terugkeren tot Jehova, onze God, in plaats van te vertrouwen op onszelf, op wetenschap of op rijkdom. De coronapandemie maakt duidelijk dat we kwetsbaar en afhankelijk zijn. Ook moeten we de preventiemaatregelen wel naleven, maar ze niet verafgoden: we moeten er niet op vertrouwen dat de maatregelen ons zullen redden, maar op God alleen vertrouwen. Het vaccin zal ons niet redden buiten Gods wil.
2. U zult geen beeld maken van wat dan ook op aarde, in de zee, in de hemel of onder de aarde om u daarvoor te buigen. Vereer niemand en niets dan God, Jehova. Hij is Schepper van hemel en aarde. Alleen in Jezus, Zijn eniggeboren Zoon, zien wij het beeld van de Vader.
3. U zult de naam van Jehova, uw God, niet leeg gebruiken. We moeten niet te snel roepen dat God dit of dat wil in deze crisis. Als we Gods naam uitspreken, laten we dat doen bij dingen waar we zeker over zijn dat God dat wil. Zo niet, dan draagt ons ventileren van onze mening ertoe bij dat de verwarring en onzekerheid alleen maar groter wordt, en Gods naam gelasterd wordt. Laten we niet doen alsof we de toekomst precies weten, maar ons vertrouwen uitspreken in Gods goede hand. Laten we getuigen van dat we uitzien naar de komst van Jezus Christus om te oordelen.
4. Denk aan de zevende dag, dat u die heiligt. Laten we geen slaven van ons werk meer zijn, en van deze periode van lockdown en thuiswerken leren wat de echte prioriteiten zijn: God, ons gezin, het huisgezin van God, onze familie, onze vrienden.
5. Eer uw vader en uw moeder. Denk aan je ouders als ze oud en eenzaam zijn. Bezoek ze, en laat je niet weerhouden door angst voor ziekte (behalve als je ouders daar zelf grenzen in willen stellen). Haal ze desnoods in huis, zorg voor ze als ze ziek zijn. Het laatste wat je wilt is ze in de steek laten en eenzaam laten sterven of ouder laten worden. Een andere les gaat over gehoorzaamheid. Gehoorzaam de overheid en de oudsten in je gemeente, ook al ben je het niet met ze eens. Bid voor ze. Alleen Gods gebod gaat boven het gehoorzamen aan de overheid. Onderwerp je verder aan de overheid, want anders verstoor je de orde van God.
6. U zult niet doden. Allereerst, laten we tot inkeer komen over het verschrikkelijke onrecht dat er gebeurt aan ongeboren kinderen die vermoord worden in de moederschoot. Bij vaccins op basis van menselijke cellijnen die gekweekt zijn uit geaborteerde foetussen, vraag ik me af hoe je dat tegenover de Schepper van het leven kunt verantwoorden. God heeft meerdere malen benadrukt dat het leven heilig is. Daarnaast bevat dit gebod ook waarschuwingen voor je levensstijl. Wees niet roekeloos en breng je eigen leven en dat van anderen niet in gevaar door onvoorzichtig te zijn en je bijvoorbeeld niet aan quarantaine te houden als je corona hebt of je niet aan hygiëne te houden. Ten slotte, als de vaccinatie, het medische wondermiddel, onbekende risico's heeft, moeten we ons bezinnen of we het aandurven om daarmee gezonde mensen te vaccineren. Het doel (het uitroeien van het virus) heiligt niet alle middelen.
7. U zult geen overspel plegen. Laten we tot inkeer komen en terukeren naar de goede scheppingsorde van God wat betreft seksualiteit. Dat betekent dat seksualiteit iets is voor man en vrouw in de bescherming van het huwelijk. Laten we blijven getuigen over Gods geboden tegen homoseksualiteit en overspel en seksualiteit buiten het huwelijk. Laten we opstaan tegen pornografie, prostitutie en mensenhandel.
8. U zult niet stelen. Verrijk jezelf niet aan deze crisis, maar besef dat armen des te meer ondersteuning nodig hebben.
9. U zult geen vals getuigenis geven tegen uw naaste. Spreek geen beschuldigingen uit tegen de overheid, Bill Gates of anderen als je daarvoor geen betrouwbaar bewijs hebt. Als we geen twee betrouwbare getuigen hebben en toch stellig spreken over een boos opzet achter de pandemie of de maatregelen van de overheid, lasteren we en handelen we tegen Gods gebod. Valse beschuldigingen zorgen niet voor een duidelijk kompas in de crisis.
10. U zult niet begeren wat van uw naaste is. Rijkdom helpt ons vaak niet om bescheidener te worden en minder te begeren. We willen alleen maar meer: een groter huis, een hoger salaris, verder reizen, luxere hotels. We bekommeren ons weinig om het gebod van Jezus om alle overtollig bezit weg te geven aan de armen en Hem te volgen.

Gelukkig nieuwjaar!

Christelijk geloof en geweld

Afgelopen jaar verscheen het boek 'Erfenis zonder testament' van Hans Achterhuis en Maarten van Buuren. In dit boek worden de tien geboden vanuit eigentijds perspectief behandeld – zonder geloof in de God van die geboden.

Hans Achterhuis en Maarten van Buuren sluiten aan bij de hedendaagse opvatting van theologen dat de Bijbel niet het woord van God maar het woord van mensen is, en kopiëren daarbij ook argumenten waarom de Bijbel niet waargebeurd kan zijn, inconsistent is en niet zoveel anders is dan andere boeken. Voor een compleet filosofisch betoog is het inderdaad goed om de complete vooronderstellingen en argumentatie te herhalen. Wat ik echter niet kan begrijpen is dat twee filosofen die wel iets van argumentatieleer weten deze opvattingen en argumenten van theologen zo klakkeloos overnemen. Het zijn niet allemaal argumenten maar ook gewoon speculaties, die echt niet op veel andere gronden gebaseerd zijn dan op het feit dat het leuk is om te vertellen. Sappige details zijn dat God getrouwd blijkt te zijn met een godin (afgeleid van één woordje in het Hebreeuws wat ook iets anders kan betekenen, p.35), dat God bij de schepping gestreden heeft met een zeemonster wat dan ook goed overeenstemt met andere scheppingsverhalen (afgeleid van een ander discutabel Hebreeuws woord, p.38), en dat God geïdentificeerd werd met een oppergod die vereerd werd in de vorm van een stier (gebaseerd op de interpretatie van één bijbeltekst, p.17).

Gelukkig bevat het boek ook gedachten van hogere kwaliteit, en daar schrijf ik liever over. Na een uiteenzetting van het idee van de immanente God bij Spinoza door Maarten van Buuren, volgt er een beschouwing van Hans Achterhuis over Monotheïsme en geweld bij het eerste gebod: 'U zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben'.

Het opvallende daaraan is dat 'geweld' breder wordt opgevat dan normaliter wanneer godsdienst en geweld met elkaar worden geassocieerd. Achterhuis citeert daarbij egyptoloog en godsdienstwetenschapper Jan Assman, die drie vormen van religieus geweld 'uitgeoefend in naam van God' onderscheidt (p.50):

1. geweld dat gelovigen ondergaan in martelaarschap voor de naam van God,
2. geweld van uitroeiing van ongelovigen,
3. geweld van de bekering van ongelovigen.

In zekere zin heeft Achterhuis gelijk dat het christelijk geloof en Evangelie gepaard gaat met geweld. Het Evangelie kondigt niet vrede aan voor allen, maar vrede in God en het oordeel buiten God. Ook is het Evangelie een boodschap die strijd en verdeeldheid geeft, vanwege de geestelijke tegenstand van de mens tegen God. De boodschap van Jezus Christus, die mens werd en Gods eniggeboren Zoon was en is, laat zich moeilijk verenigen met andere goden. Zijn boodschap van absolute gehoorzaamheid aan God gaat niet samen met de wensen van menselijke machthebbers. Dus inderdaad zijn er de drie vormen van geweld:

1. geweld van het martelaarschap door de niet te rijmen boodschap van het Evangelie
2. geweld van het oordeel van ongelovigen bij de laatste oordeelsdag
3. geweld van bekering door de geestelijke strijd om anderen het Evangelie te vertellen, het 'zwaard van het Woord van God' (brief aan de Hebreeën, 4, 12)

Achterhuis vat de twee laatste echter anders op, namelijk dat fysiek geweld tot de kern van het christelijk geloof hoort. Hij heeft hiervoor de voorbeelden:

• het doden van de kanaänitische volken door Israël bij de aankomst in Kanaän
• de kruistochten
• het met dwang bekeren van de Friezen

De laatste twee voorbeelden zijn inderdaad vormen van fysiek geweld die in naam van het christendom werden uitgeoefend, en geven zeker reden tot schuldbekentenis van christenen over dit geweld. Ik beschouw ze echter niet als kern maar als uitwassen van het christendom. Waar christelijk geloof en machtsbegeerte samengaan gaat het namelijk altijd fout. Opdracht daartoe is echter niet in de Bijbel te vinden. Jezus geeft zijn discipelen niet de opdracht om heel de aarde te veroveren, maar heel de aarde het Evangelie te prediken (evangelie van Mattheüs, 28, 19). Hij geeft niet de opdracht om een ongehoorzame stad met vuur te verbranden, maar om deze te verlaten en aan Gods oordeel over te laten (evangelie van Mattheüs, 10, 14-15).

Het eerste voorbeeld van het doden van de kanaänitische volken door Israël bij het in bezit nemen van Kanaän is wel een afschrikwekkend voorbeeld van geweld in de Bijbel. Het verschrikkelijke daarvan kun je niet nuanceren. Wel is het belangrijk om te onderzoeken wat de reden is, want die is niet het uitroeien van ongelovigen omdat ze ongelovigen zijn, maar een eenmalig en onherhaalbaar oordeel en straf van God over de volken in Kanaän. Dit is van de Bijbeltekst af te leiden waar God aan Abraham het land Kanaän belooft: deze belofte zal niet meteen in vervulling gaan omdat "de maat van de ongerechtigheid nog niet vol is" (Genesis, 15, 16). Bij de uittocht uit Egypte wordt niet de strijd aangegaan met alle ongelovige volken (Deuteronomium, 2). De woorden van Mozes in Deuteronomium zijn:

Niet vanwege uw gerechtigheid of vanwege de oprechtheid van uw hart komt u hun land in om het in bezit te nemen, maar vanwege de goddeloosheid van deze volken verdrijft de HEERE, uw God, hen van voor uw ogen uit hun bezit, en om het woord gestand te doen dat de HEERE, uw God, uw vaderen, Abraham, Izak en Jakob, gezworen heeft. (Deuteronomium, 9, 5)

Daarbij is het van belang op te merken dat dit in de geschiedenis van Israël ook niet meer voorkomt op Gods bevel en in Gods naam. Volken om Israël dienen niet Israëls God, maar God stuurt Zijn profeten en niet de legers van Israël. De profeten kondigen vaak Gods straffen aan bij andere volken door oorlog met andere volken, maar geen vernietiging door Israël zelf. Wat een gewelddadige bekering betreft zie je hetzelfde: ook dat komt niet voor in de Bijbel. Binnen Israël, het volk met de naam, identiteit en wetten van God, worden Gods wetten wel streng gehandhaafd, maar Israël blijft Israël, nieuwe bewoners worden geen Israëliet tenzij ze er zelf voor kiezen om gedoopt te worden.

Daarbij moeten we opmerken dat Israël uniek was als volk:

• De naam 'Israël' was door God aan stamvader Jakob gegeven;
• Alle burgers van Israël waren nakomelingen van de door God op late leeftijd aan Abraham en Sara gegeven zoon Izak;
• De wet van Israël werd door God aan Mozes gegeven;
• De koning van Israël (Saul, David) werd door God gezalfd;
• Het land van Israël werd door God aan Abraham beloofd en aan Israël gegeven.

Dus de complete identiteit van Israël kwam van God! Daarom is Israël nog het best vergelijkbaar met de 'gemeente van Christus' of alle gelovigen op aarde, omdat die ook hun identiteit uit God hebben, aangezien ze niet gelovig zouden zijn als God Zich niet had geopenbaard. De gemeente van Christus is verspreid over alle landen en hoort bij geen enkel land. Kortom, het voorbeeld van Israël en de uittocht van Egypte naar Kanaän kan nergens een tweede keer voorkomen en was uniek.

Geweld hoort dus niet bij de kern van het christendom; behalve de hiervoor genoemde geestelijke strijd die zonder wapens gebeurt: "De wapens van onze strijd zijn immers niet vleselijk, maar krachtig door God, tot afbraak van bolwerken. Want wij breken valse redeneringen af en elke hoogte die zich verheft tegen de kennis van God, en wij nemen elke gedachte gevangen om die te brengen tot de gehoorzaamheid aan Christus" (tweede brief van de apostel Paulus aan de gemeente van Korinthe, 10, 4-5). En de woorden van Jezus waren:

Maar Ik zeg tegen u die dit hoort: Heb uw vijanden lief; doe goed aan hen die u haten. Zegen hen die u vervloeken, en bid voor hen die u belasteren. Bied hem die u op de ene wang slaat, ook de andere. Verhinder hem die het bovenkleed van u afpakt, niet ook uw onderkleed te nemen. Maar geef aan ieder die iets van u vraagt, en eis niet terug van hem die neemt wat van u is. En zoals u wilt dat de mensen u doen, doet u hun ook zo.

En als u hen liefhebt die u liefhebben, wat voor dank komt u daarvoor toe? Immers, ook de zondaars hebben degenen lief die hen liefhebben. En als u goeddoet aan hen die aan u goeddoen, wat voor dank komt u daarvoor toe? Immers, ook de zondaars doen hetzelfde. En als u leent aan hen van wie u hoopt terug te ontvangen, wat voor dank komt u daarvoor toe? Immers, ook de zondaars lenen aan zondaars, om hetzelfde terug te ontvangen. Maar heb uw vijanden lief en doe goed, en leen zonder te hopen iets terug te krijgen. Dan zal uw loon groot zijn en zult u kinderen van de Allerhoogste zijn, want Hij is goedertieren over de ondankbaren en slechten.

Wees dan barmhartig, zoals ook uw Vader barmhartig is. (evangelie van Lukas, 6, 27-36)